Windows 11, GPU ve yapay zekâ için birleşik bellek ayarı hazırlıyor

Microsoft, Windows 11’de özellikle birleşik bellek kullanan yeni nesil bilgisayarları ilgilendiren yeni bir kaynak yönetimi sistemi üzerinde çalışıyor. Deneysel sürümlerde bulunan özellik, kullanıcının sistem RAM’inin ne kadarını grafik ve yapay zekâ işlemlerine ayıracağını seçebilmesini sağlayabilir.

Yeni mekanizma dahili olarak IntelligentCarveout adıyla anılıyor. Özellik, 17 Ağustos’ta yayımlanan 29648.1000 numaralı deneysel Windows 11 yapısında gizli olarak ortaya çıktı.

Temel fikir oldukça basit: RAM’in belirli bir bölümü önceden GPU, NPU veya diğer hızlandırıcılara ayrılıyor. Bu alan ayrıldıktan sonra normal Windows uygulamaları tarafından kullanılamıyor. Böylece büyük yapay zekâ modelleri veya yoğun grafik işlemleri için hazır bir bellek havuzu oluşturulabiliyor.

IntelligentCarveout nasıl çalışacak?

Windows 11’in sistem dosyalarında “Hızlandırıcılar için ayrılmış bellek” ve “Grafik ile yapay zekâ hızlandırması için bellek” ifadeleri bulunuyor.

Bu açıklamalar, Windows’un ihtiyaç halinde grafik ve yapay zekâ ağırlıklı uygulamalara daha fazla birleşik bellek ayırabileceğini gösteriyor.

Erken arayüz kalıntılarında şu seçenekler görülüyor:

• İzin verme

• Önerilen

• Yüksek

• Maksimum

• Özel

Özelliğin Ayarlar > Sistem > Gelişmiş > Birleşik Bellek altında sunulması bekleniyor. “Özel” seçeneği, ayrılacak bellek miktarını kullanıcının manuel olarak belirlemesine izin verebilir.

Ancak bütün bunların hâlâ geliştirme aşamasında olduğunu unutmamak gerekiyor. Microsoft özelliği resmen duyurmadı ve mevcut yapı yalnızca gelecekteki platformları test etmeye yönelik deneysel bir kanalda bulunuyor.

Paylaşılan GPU belleğinden farklı bir sistem

Windows kullanıcıları Görev Yöneticisi’nde uzun süredir Paylaşılan GPU Belleği değerini görüyor. Fakat IntelligentCarveout bununla aynı şekilde çalışmıyor.

Klasik paylaşılan GPU belleğinde ekran kartı ihtiyaç duyduğunda sistem RAM’inden alan kullanabiliyor. GPU bu belleği kullanmadığında alan Windows ve diğer uygulamalar için erişilebilir kalıyor.

IntelligentCarveout ise RAM’in bir bölümünü baştan ayırıyor. Bu alan daha sonra normal uygulamalara kapatılıyor ve yalnızca hızlandırıcılar için tutuluyor.

Bu yaklaşımın amacı her uygulamayı otomatik olarak hızlandırmak değil. Uygulama zaten yeterli belleğe sahipse RAM ayırmak tek başına daha fazla işlem gücü sağlamaz.

Asıl avantaj, büyük yapay zekâ modellerinin belleğe sığmasını kolaylaştırmak ve CPU ile GPU’nun aynı bellek havuzu üzerinde rekabet etmesini azaltmak olabilir.

RTX Spark sistemleri için önemli olabilir

Yeni özelliğin özellikle NVIDIA’nın RTX Spark platformuyla bağlantılı olabileceği düşünülüyor.

Bu platform, Arm tabanlı CPU çekirdeklerini Blackwell mimarili GPU ve yüksek kapasiteli birleşik bellekle aynı sistemde buluşturmayı hedefliyor. Yerel yapay zekâ modelleri, profesyonel içerik üretimi ve yüksek performanslı grafik iş yükleri bu geniş bellek havuzundan yararlanabilecek.

Böyle sistemlerde RAM’in büyük bölümünü GPU veya yapay zekâ hızlandırıcısına ayırabilmek ciddi avantaj sağlayabilir. Özellikle büyük dil modelleri, yüksek çözünürlüklü video projeleri ve karmaşık 3D sahneler yüksek bellek kapasitesine ihtiyaç duyuyor.

Microsoft’un RTX Spark için yalnızca bellek yönetimini değil, Windows görev zamanlayıcısını, Prism x86 emülasyonunu, güç yönetimini ve termal sistemleri de optimize ettiği belirtiliyor.

IntelligentCarveout da bu çalışmaların Windows tarafındaki önemli parçalarından biri olabilir.

AMD benzer bir sistemi zaten kullanıyor

Bu fikir aslında tamamen yeni değil. AMD, Ryzen AI Max ailesinde Variable Graphics Memory adı verilen benzer bir çözüm sunuyor.

Bu özellik, sistem RAM’inin belirli bir bölümünü entegre Radeon GPU için ayrılmış grafik belleğine dönüştürüyor. Değişiklik yapıldığında bilgisayarın yeniden başlatılması gerekiyor.

Örneğin 128 GB birleşik belleğe sahip Ryzen AI Max+ 395 sistemlerinde GPU’ya 96 GB’a kadar bellek ayrılabiliyor. Bu durumda Windows ve CPU tarafına yalnızca 32 GB RAM kalıyor.

AMD’nin çözümü özellikle büyük yerel yapay zekâ modelleri için kullanışlı. Fakat belleğin fazla büyük bir kısmını GPU’ya ayırırsanız masaüstü uygulamalarına yeterli RAM kalmayabilir.

Microsoft’un çözümü donanım üreticisinden bağımsız çalışırsa, benzer kontrol doğrudan Windows’un standart bir parçasına dönüşebilir.

Daha fazla bellek her zaman daha fazla performans demek değil

Burada kullanıcıların en kolay düşebileceği hata, “Ne kadar çok RAM ayırırsam o kadar hızlı olur” diye düşünmek.

Örneğin 32 GB RAM’e sahip bir bilgisayarda belleğin 20 GB’ını GPU’ya ayırırsanız Windows’a ve diğer uygulamalara yalnızca 12 GB kalır. Bu da tarayıcı sekmelerinin kapanmasına, uygulamaların yeniden yüklenmesine veya sistemin SSD’yi sanal bellek olarak kullanmasına neden olabilir.

Sonuçta beklenen performans artışı yerine takılmalarla karşılaşabilirsiniz.

Yüksek bellek profili, büyük yerel yapay zekâ modelleri veya ağır 3D projeler için mantıklı olabilir. Günlük ofis işleri ve çoklu görev sırasında ise daha dengeli bir ayar tercih etmek daha doğru olacaktır.

Windows’taki Önerilen profilin tam olarak bu dengeyi otomatik kurması bekleniyor.

Özelliğin kararlı sürüme gelip gelmeyeceği belli değil

IntelligentCarveout şu anda yalnızca deneysel Windows yapılarında bulunuyor. Dolayısıyla özelliğin kararlı Windows 11 sürümüne kesin olarak geleceğini söylemek için erken.

Microsoft geliştirme sürecinde seçeneğin adını değiştirebilir, çalışma biçimini yeniden düzenleyebilir veya özelliği tamamen kaldırabilir.

Ayrıca mevcut Copilot+ bilgisayarların desteklenip desteklenmeyeceği, üretici onayı gerekip gerekmeyeceği ve hangi işlemcilerde kullanılabileceği de bilinmiyor.

Yine de sistem dosyalarında farklı bellek profillerinin ve özel ayar seçeneklerinin bulunması, Microsoft’un birleşik bellek yönetimini Windows’un daha görünür ve kullanıcı tarafından kontrol edilebilir bir parçasına dönüştürmeyi ciddi biçimde düşündüğünü gösteriyor.

Bu özellik gerçekten kullanıma sunulursa özellikle yerel yapay zekâ modelleri çalıştıran, entegre GPU kullanan veya yüksek bellek isteyen profesyonel uygulamalarla çalışan kullanıcılar için Windows 11’in en dikkat çekici yeni donanım ayarlarından biri olabilir.