Randevuda Meta gözlüğü takmak kırmızı bayrak sayılıyor: gizlice çekilen kareler ‘ihlal’ hissi bırakıyor

Gözetim teknolojisi kaygısı artınca beklenmedik randevularda Meta akıllı gözlüğüyle gizlice çekildiğini anlatanlar çoğalıyor. Courtney McAnuff 2024 yazında bir yıllık ilişkinin ardından yeniden çıkmaya başlamıştı. Manhattan’da bir barda tanıştığı kişi düşük beyzbol şapkası ve siyah çerçeve takıyordu. Sohbet New York hayatı ve eski ilişkilerden geçerken adam camların Meta Ray-Ban olduğunu söyledi. McAnuff o sırada 28 yaşında proje yöneticisiydi, şimdi Toronto’da yaşıyor. Akıllı gözlüğü yakından ilk kez görüyordu. Adam denettirdi, daha önce çektiği iki videoyu da gösterdi. Konu kapandı sandı.

Ertesi gün Instagram’da etiketlenmişti. Story’de bar ve metro, yukarı çıkan basketbol maçı yolu vardı. Kare yukarı açıdan, karşısında oturan McAnuff ve elindeki bardak. “Kendimi çok ihlal edilmiş hissettim,” diyor. Herkesin ne yaptığını bilmesini istemeyebilirdi. Adam onu çekip yayımlamakta özgür davranmıştı. Konuşma yoktu.

Meta 2025’te 7 milyondan fazla Ray-Ban sattı. Şaka hesabı, iş yerinde çekim, kadınlara yaklaşan pickup anlatıları donanıma “creep glasses” lakabını yapıştırdı. Bekârlar, özellikle kadınlar arasında bu cam randevuda tekrarlayan bir sıkıntı. Ağustosta bir kadın, randevusunun eğilip habersiz çektiği fotoğrafları gösterdiğini yazdı. Bir TikTok videosunda rahatsızlığın anında geldiği, yüzüne kamera takıp her şeyi kaydetmenin kendini anlatmanın kötü yolu olduğu söyleniyor. Reddit’te gözlükle gelen randevuya devam edilip edilmeyeceği tartışıldı. Ayrı bir başlıkta biri, gecenin sonuna doğru fark edip öpüştükten sonra adamı görmezden geldiğini yazdı. Temmuzda Seul’de dört kadınla çıkıp klipleri sosyal ağa yüklediği iddia edilen bir erkek soruşturmaya alındı.

Telefon kaldırılınca itiraz edilir, yüzdeki kamerada o an çoğu kez kaçıyor

Randevu zaten uygulamayla, sohbet botuyla ve telefon kamerasıyla örülü. Telefon yüze tutulunca karşı tarafın “çekme” deme şansı duruyor. Akıllı gözlük o şansı büyük ölçüde siliyor. Meta camında kayıtta yanan önden LED var. Tek uyarı bu. Donanıma müdahale edilerek ışığın kapatılabildiği konuşuluyor; yöntem burada yok. Meta, ışıkla oynanırsa veya üzerine kapatıcı konursa kameranın açılmayacağını, fark ettiği ihlal hesaplarını ve başkasını aşağılayan içeriği kaldırdığını söylüyor. Ağustosta camın ne zaman kayıt yaptığını tanıtan bir farkındalık kampanyası açtı. Instagram’ın başı Adam Mosseri temmuzda gizlice video alıp taciz edip platforma koymasınlar diye her yoldan mücadele ettiklerini söyledi.

McAnuff için mesele yalnızca gizlilik metni değil. Görüntünün sonra nereye gideceği. Çekilmek ve yüzünün yüklenmesi sorulmamıştı. Adamın elinde sonsuza dek duran bir dosya vardı. Güven meselesi. 2025 YouGov araştırmasında ABD’li yetişkinler başarılı ilişkide güveni yüzde 94 ile “çok önemli” saymıştı.

Monmouth Üniversitesi’nden Gary Lewandowski, gizli kameranın güven kurmayı zorlaştıracağını söylüyor. Paylaşım dışında başka saikler de olabilir. En masum okuma, randevu sonrası kendi kör noktasını görmek. “Birçok erkek sürekli optimize eder. Kayıt izlemek hatadan öğrenmeye yarar,” diyor. Kimisinin bağ kurmak değil, haklı çıkmak veya kırmızı bayrak avı için kanıt topladığını da merak ediyor. O tür izleme randevuyu tanışmaktan çıkarıp bilgi toplamaya çevirir.

Dateable podcast’inin ortak sunucusu Yue Xu yeni toplumsal kural gerektiğini düşünüyor. “Üçüncü taraf sokuluyor. Randevunun bütünlüğüne ve mahremiyetine saygı yok.” Camın kimsenin anonim kalamayacağı bir geleceği tetiklemesinden korkuyor.

NameTag kodu silindi, Kaliforniya görünür kayıt ışığını yasaya yazdı

Endişeyi haberler de şişirdi. Meta ve Ray-Ban’in sahibi EssilorLuxottica, kullanıcı verisini onaysız kaydetmekle suçlanan bir toplu davayla karşı karşıya. Meta bu ay, kayıt ışığına müdahale eden binlerce kullanıcıda çekim işlevini kapattı. Yılın başında NameTag adlı yayımlanmamış yüz tanıma özelliği gözlüğe eklenmiş, haziranda uygulamadan kod silinmişti. Illinois ve Kaliforniya mahremiyet yasalarını, fotoğraflardan biyometrik bilgi toplamakla ihlal ettiği iddiasıyla ayrı bir dava daha açıldı. Meta sözcüsü NameTag davasının temelsiz olduğunu, tüketicıye hiçbir şey inmediğini, evrensel yüz veritabanı kurulmayacağını söyledi. EssilorLuxottica yorum yapmadı.

Düzenleyici sıkılaşıyor. Kaliforniya’da her iki meclisten geçen tasarı, kayıt cihazlarında görünür uyarıyı zorunlu kılıyor ve ışığın kapatılmasını yasaklıyor. Avustralya eSafety Komiseri şirketlerden akıllı gözlükle çekilen yüzleri otomatik bulanıklaştırmasını istiyor. Gerekçe görüntü istismarı, siber zorbalık ve zararlı içeriğin canlı yayını.

McAnuff görüntünün onaysız yüklendiğini anlayınca mesajla yüzleşti. Adam özür diledi, konuyu o kadar ciddi görmedi. Bir daha görüşmediler. McAnuff birçok kişi gibi bu camı göz önündeki yeni mahremiyet derdi sayıyor. Aynı fiziksel alanda bulunmanın kendisinin yeterli olduğunu, her anın kayda alınmasına gerek olmadığını söylüyor.