İnternet Arşivi, eski yapay zekâ oyunlarını tarayıcıda oynanabilir hâle getirdi

Günümüzde yapay zekâ denildiğinde akla büyük dil modelleri ve gelişmiş sohbet robotları geliyor. Ancak bilgisayarların insan gibi davranmasını sağlama fikri, modern sistemlerden onlarca yıl önce ev bilgisayarlarında ve metin tabanlı oyunlarda denenmeye başlanmıştı.

İnternet Arşivi’nin oluşturduğu “Vintage Artificial Intelligence” koleksiyonu, bu döneme ait yazılımları yeniden erişilebilir hâle getiriyor. 1970’lerden 1990’lara kadar yayımlanan oyun ve programlar, herhangi bir dosya indirmeden doğrudan internet tarayıcısı üzerinden çalıştırılabiliyor.

ELIZA koleksiyonun merkezinde yer alıyor

Koleksiyonun en önemli yazılımlarından biri, bilgisayar bilimci Joseph Weizenbaum tarafından geliştirilen ELIZA. Programın DOCTOR adlı senaryosu, bir psikoterapisti taklit ederek kullanıcıların yazdığı ifadeleri sorulara dönüştürüyor ve konuşmanın devam etmesini sağlıyordu.

ELIZA gerçekte konuşulanları anlamıyor veya düşünmüyordu. Buna rağmen bazı kullanıcıların programla etkileşim kurarken gerçek bir insanla konuşuyormuş gibi kişisel ayrıntılar paylaşması, insanlarla makineler arasındaki bağ üzerine erken dönem tartışmaları başlatmıştı.

Program yıllar boyunca farklı bilgisayarlar için yeniden yazıldığı için koleksiyonda çok sayıda ELIZA sürümü bulunuyor. Bu sürümler, basit metin eşleştirme yöntemlerinin farklı platformlarda nasıl uygulandığını karşılaştırma fırsatı sunuyor.

Racter metin üretmeyi 1980’lerde deniyordu

Arşivde yer alan bir diğer dikkat çekici yazılım, 1985 yılında kullanıma sunulan Racter. Bu program yalnızca kısa yanıtlar vermek yerine kendi cümlelerini ve daha uzun düzyazı metinlerini oluşturmayı deniyordu.

Racter’ın ürettiği metinler çoğu zaman anlamsız, beklenmedik veya oldukça tuhaf sonuçlar veriyordu. Yine de programın ortaya çıkardığı bazı ifadeler yayımlanmış eserlere girdi ve yazılım, günümüz büyük dil modellerinden çok önce otomatik metin üretiminin erken örneklerinden biri oldu.

Yapay yaşam ve otonom ajan fikirleri de bulunuyor

Koleksiyon yalnızca sohbet robotlarından oluşmuyor. Bir psikolog tarafından tasarlanan Alter Ego, oyuncunun aldığı kararlar üzerinden çocukluktan yaşlılığa kadar uzanan simüle edilmiş bir yaşam deneyimi sunuyor.

Little Computer People ise bilgisayarın içinde yaşayan küçük bir karakter fikrini kullanıyor. Oyuncular bu karakterin günlük yaşamını izleyebiliyor ve onunla sınırlı yollarla etkileşim kurabiliyor.

Suspended adlı yapımda kriyojenik olarak dondurulmuş oyuncunun görevleri, farklı yeteneklere sahip altı robot tarafından yerine getiriliyor. Robot War ise oyuncuların savaşçılarını karşılaşma başlamadan önce programlamasını sağlayarak günümüzdeki otonom ajan yaklaşımına benzeyen erken bir oyun sistemi sunuyor.

Oyunlar doğrudan tarayıcıda çalışıyor

Koleksiyondaki yazılımlar, tarayıcı içi öykünme teknolojisi sayesinde modern bilgisayarlarda kullanılabiliyor. Kullanıcıların ayrı bir emülatör kurmasına, eski işletim sistemlerini hazırlamasına veya oyun dosyalarını manuel olarak yapılandırmasına gerek kalmıyor.

Bu yapımlar günümüzün üretken yapay zekâ sistemleriyle aynı teknik yeteneklere sahip değil. Buna karşılık insanların makinelerle konuşma, bilgisayar karakterlerine duygusal anlam yükleme ve yazılımlara bağımsız kararlar aldırma isteğinin ne kadar eskiye dayandığını açık biçimde gösteriyor.