FAA Pazartesi’den itibaren SMART yazılımını Washington hava sahasında deniyor, sözleşme 875 milyon dolar

ABD Federal Havacılık İdaresi FAA, yapay zekâ destekli bir hava trafik aracı için 875 milyon dolardan fazla harcıyor. Resmi adı SMART, açılımı Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories. Sistem havayolu programlarını, hava durumu modellerini ve havalimanı pist kapasitesini otomatik tarayıp işi sadeleştirmeye, olası çatışmayı olmadan önce yakalamaya bakıyor. Tamamen devreye alınırsa yazılımın ülkenin hava trafik kontrol sisteminin beyni gibi davranması öngörülüyordu. İlk kullanım Pazartesi’den itibaren Washington DC’nin yoğun hava sahasında başlıyor.

Baskı az değil. Yönetim, göreve geldikten sonra yaşanan ölümcül ve kamuoyunda geniş yer bulan kazaların ardından kule sistemlerini yenilemeye çalışıyor. Kronik konu, yeterli eğitim almış kontrolör eksikliği. Bu açık Trump döneminden önce de vardı.

Duffy önce 12 milyar demişti, kazanan sözleşme 875 milyon dolar ve 12 yıl

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy Nisan’da FAA’nın SMART’a ilgisini ima etmişti. O dönemde hükümetin sistem için 12 milyar dolar harcayacağını tahmin etmiş, kontrolörlerin uçuşları haftalar öncesinden planlamasına yardım edebileceğini söylemişti. Duffy bir televizyon röportajında yazılımın 45 gün öncesinden bakıp bazı uçuşları biraz daha geçe veya beş, yedi, on dakika öne alarak sorunu çözeceğini, böylece gecikme yaşanmayacağını anlatmıştı.

Yeni ayrıntıya göre projenin arkasındaki şirket Air Space Intelligence, bu yılın başında 875 milyon dolarlık 12 yıllık devlet sözleşmesini kazandı. Bazı havacılık yetkilisi projenin hayata geçiş ölçeğinin umduklarından küçük kaldığını düşünüyor.

FAA Yöneticisi Bryan Bedford amacın 90 günlük testin ardından SMART’ı genişletmek olduğunu söyledi. Sınırlı ölçek duyurusuna kadar sektör, yapay zekânın günlük hava trafiğine ne kadar yaygın gireceği konusunda tedirgindi. Üç havayolu yetkilisi aracın nasıl çalışacağı konusunda şaşkınlık olduğunu, bazılarının yapay zekânın darboğazı önlemek için daha fazla uçuş iptali veya yeniden plan önereceğini ve kaos çıkaracağını düşündüğünü aktardı. Adını vermek istemeyen bir yetkili kurumdan kapsamı daraltmasını, önce emekleyip sonra yürüyüp sonra koşmasını istediklerini, sonunda bunun tercih edildiğini söyledi.

Günlük kule yönetimine doğrudan girmeyecek, tıkanınca rota önerecek

FAA soruları yanıtlamak için bir dizi toplantı yaptı. Kurum yapay zekânın günlük hava trafiği yönetimine doğrudan entegre edilmeyeceğini de söyledi. Araç tıkanıklık olduğunda alternatif rota seçenekleri üretmek için kullanılacak. Bu vaatler sektörün kilit kesimini ikna etmiş gibi duruyor. Büyük havayollarını temsil eden Airlines for America, henüz başlangıç aşamasında olduklarını, bunun FAA’nın son on yıllarda üstlendiği en heyecanlı ve cesur girişimlerden biri olduğunu açıkladı.

Washington denemesi Pazartesi başlıyor. 90 günlük testin ardından genişleme takvimi Bedford’un sözüne bağlı. Kontrolör açığı duruyor, yazılımın 45 gün öncesinden uçuş kaydırma vaadi Duffy’nin anlatısında duruyor, sahadaki ilk adım şimdilik sınırlı bir hava sahası ve tıkanınca rota üretme.