Robot köpekler nükleer tesiste sürekli göreve başladı

Sellafield uzun zamandır İngiltere’nin en sorunlu nükleer alanlarından biri olarak biliniyor. Bu tesis yıllardır devam eden temizlik süreciyle gündemden düşmüyor. Bazı bölgelere insanların girmesi ciddi risk oluşturuyor. Radyasyon seviyesi birçok noktada hala yüksek kabul ediliyor. Bu yüzden klasik yöntemler artık yeterli olmuyor. Sellafield Ltd bu noktada farklı bir yol seçti. Tesis artık Boston Dynamics tarafından geliştirilen Spot robot köpekleri tam zamanlı kullanacak. Bu karar geçici bir deneme olarak değil kalıcı bir çalışma düzeni olarak açıklandı.

Bu mekanik köpekler tesiste günlük işlerin bir parçası haline geliyor. Haritalama görevleri artık onların sorumluluğunda olacak. Alan içindeki veri toplama süreçleri de robotlar üzerinden yürütülecek. İnsanların zorlandığı dar bölgeler bu sayede daha rahat incelenebilecek. Canlı görüntü aktarımı sayesinde ekipler uzaktan durumu takip edebilecek. Bu da kararların daha hızlı alınmasını sağlayacak. Sellafield yönetimi bu yöntemin hem güvenli hem sürdürülebilir olduğunu düşünüyor.

Bu noktaya nasıl geldik?

Sellafield hikayesi aslında Soğuk Savaş dönemine kadar uzanıyor. O yıllarda tesis Windscale adıyla biliniyordu. Nükleer silah ve malzeme üretimi büyük bir aceleyle yürütüldü. Atık yönetimi ise geri planda kaldı. 1957 yılında yaşanan büyük yangın işleri daha da zorlaştırdı. Radyoaktif serpinti bölgeye yayıldı. Bugün yapılan temizlik çalışmaları o dönemin mirasını temizlemeye çalışıyor.

Bu nedenle tesis dünyanın en karmaşık nükleer alanlarından biri sayılıyor. Bazı noktalar erişim açısından neredeyse imkansız kabul ediliyor. İnsanların bu alanlara girmesi yüksek koruma gerektiriyor. Kişisel koruyucu ekipman hem pahalı hem de yorucu bir süreç yaratıyor. Ayrıca her görev insan kaynağı planlamasını zorlaştırıyor. Robot kullanımı bu sorunların çoğunu ortadan kaldırıyor. Mekanik köpekler riskli alanlara gönderildiğinde kimse tehlikeye girmiyor.

Spot robot köpekler sıradan makineler olarak görülmüyor. Bu cihazlar LiDAR sistemleriyle donatılmış durumda. Aynı zamanda radyasyon ölçümü yapabilen sensörler taşıyor. Gama ve alfa karakterizasyonu bu sistemler sayesinde mümkün oluyor. Toplanan bilgiler anlık olarak merkeze aktarılıyor. Üç boyutlu taramalarla alanın net görüntüsü çıkarılıyor. Bu veriler dijital sistemlerle birleştiriliyor. Böylece sahaya girmeden detaylı analiz yapılabiliyor.

Bu teknolojinin geliştirilmesinde birçok kurum birlikte çalıştı. Createc algılama sistemleri üzerinde görev aldı. AtkinsRéalis görev planlaması ve entegrasyon sürecini yönetti. UKAEA ve NDA projeye teknik destek sağladı. Manchester Üniversitesi analiz tarafında katkı sundu. AWE Nükleer Güvenlik Teknolojileri de sürece dahil oldu. Geçtiğimiz yıl uzaktan operasyon denemeleri başarıyla tamamlandı. Robotlar tekrarlanan inceleme görevlerini sorunsuz şekilde yerine getirdi. Sellafield bundan sonra robot kullanımını daha da genişletmeyi planlıyor. Yeni sensör paketleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Farklı robot türleri de ilerleyen dönemde sahaya çıkabilir. Amaç insanı riskten uzak tutan bir çalışma düzeni kurmak. Mekanik köpekler artık sadece ilginç bir teknoloji değil. Nükleer temizlik sürecinin gerçek iş gücü haline gelmiş durumda.