Pixel telefonlarda 30 GB’a yaklaşan Sistem alanı gerçekten temizlenebilir mi?

128 GB depolama kapasitesine sahip bir Pixel 10 Pro’da Sistem kategorisinin yaklaşık 28 GB’a ulaştığı görülebiliyor. Depolama ayrıntıları incelendiğinde bunun yaklaşık 11 GB’lık Android dosyaları ile 17 GB civarındaki geçici sistem dosyalarından oluştuğu anlaşılıyor. Başka bir ifadeyle işletim sistemi, telefonun toplam depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 22’sini tek başına kullanıyor. Google, Android dosyalarının işletim sistemini ve telefonun sorunsuz çalışması için gerekli bileşenleri içerdiğini belirtiyor. Bu dosyaların bütünlüğünü korumak amacıyla kullanıcı erişimine kapalı tutulduğu da özellikle vurgulanıyor. Geçici sistem dosyaları için de benzer bir açıklama gösteriliyor ancak bunların hangi bileşenlerden oluştuğu ayrıntılı şekilde paylaşılmıyor. Kullanıcı, Depolama ekranında fotoğraflar, videolar, uygulamalar, indirilenler ve çöp kutusu gibi kategorileri yönetebilirken Sistem seçeneğine dokunduğunda herhangi bir temizleme aracıyla karşılaşmıyor. Dolayısıyla yaklaşık 30 GB’a yaklaşan bu alan, standart Android ayarlarından doğrudan küçültülemiyor.

Bu durum özellikle 128 GB’lık bir telefon kullananlar açısından önemli çünkü kullanılabilir alan daha ilk günden katalogda belirtilen kapasitenin oldukça altında kalıyor. İşletim sistemine ayrılan bölüme uygulamalar, fotoğraflar, indirilen müzikler ve çevrimdışı videolar da eklendiğinde depolama hızla dolabiliyor. Bulut hizmetlerini yoğun şekilde kullananlar bu sınıra daha geç ulaşsa da büyük oyunlar ve cihaz içi yapay zekâ modelleri dengeyi değiştiriyor. Pixel telefonların yeni özelliklerinin önemli bir bölümü internet bağlantısına ihtiyaç duymadan çalışabilen yerel modellerden yararlanıyor. Bu modellerin saklanması, güncellenmesi ve farklı sistem uygulamaları tarafından kullanılabilmesi için birkaç gigabaytlık ek alan gerekiyor. Android ise bu alanın tamamını anlaşılır kategorilere ayırmadığı için Sistem bölümünün büyüklüğü ilk bakışta gereksiz görünebiliyor. Gerçekte bu kategorinin önemli bir kısmı işletim sistemi, güncelleme dosyaları ve cihaz içi yapay zekâ bileşenlerinden meydana geliyor. Kullanıcıya sunulan temizleme seçenekleri de bu temel dosyaların büyük bölümüne müdahale etmiyor.

Önbellek temizlemek Sistem kategorisini küçültmüyor

İlk akla gelen yöntem, fazla yer kaplayan uygulamaların verilerini ve önbelleğini temizlemek oluyor. Spotify ve Pocket Casts gibi çevrimdışı içerik depolayan iki uygulamanın birlikte yaklaşık 6 GB alan kullanabildiği görülüyor. Bu uygulamaların verileri silindiğinde indirilen müzikler ve podcast bölümleri kaldırıldığı için kullanılabilir depolama miktarı gerçekten artıyor. Bununla birlikte kazanılan alan uygulamalar kategorisinden geliyor ve Sistem bölümündeki 28 GB’lık kullanım değişmiyor. Uygulamaları tamamen kaldırmak veya Android’in arşivleme özelliğini kullanmak da aynı nedenle Sistem dosyalarını küçültmüyor. Arşivleme, uygulamanın kendisini kaldırırken kullanıcı verilerinin bir bölümünü koruduğu için daha sonra yeniden yüklemeyi kolaylaştırıyor. Ancak bu işlem yalnızca ilgili uygulamanın kapladığı alana etki ediyor ve Android’in korunan sistem bölümlerine dokunmuyor. Sonuç olarak uygulama temizliği, genel depolamayı rahatlatabilse de Sistem kategorisi için doğrudan bir çözüm oluşturmuyor.

Android’in Depolama ekranında yönetilebilen kategoriler ile korunan sistem bileşenleri arasında kesin bir ayrım bulunuyor. Örneğin Çöp Kutusu seçildiğinde kullanıcı silinen dosyalara yönlendiriliyor ve bunları kalıcı olarak kaldırabiliyor. Büyük dosyalar bölümü de videoları, uygulama paketlerini veya unutulmuş indirmeleri bulmayı kolaylaştırıyor. Sistem kategorisinde ise benzer bir inceleme ya da dosya seçme ekranı bulunmuyor. Bunun nedeni, buradaki yanlış bir silme işleminin güncellemeleri, temel Android hizmetlerini veya telefonun açılış sürecini bozabilecek olması. Bu koruma yaklaşımı güvenlik ve kararlılık açısından mantıklı olsa da depolama alanının nasıl kullanıldığını anlamayı zorlaştırıyor. Özellikle geçici sistem dosyalarının 17 GB’a ulaşması, kullanıcıların bu alanın en azından bir bölümünü temizleyebilmeyi beklemesine yol açıyor. Fakat standart ayarlar içinde bunu gerçekleştiren kalıcı ve güvenli bir seçenek sunulmuyor.

AI Core temizlenebiliyor ancak dosyalar yeniden indiriliyor

Denemelerde ölçülebilir sonuç veren tek yöntem, Pixel telefonlarda bulunan AI Core uygulamasının verilerini temizlemek oldu. AI Core, cihaz üzerindeki yapay zekâ altyapısının önemli bir bölümünü barındırıyor ve yaklaşık 6,8 GB alan kullanabiliyor. Gemini Nano gibi yerel modeller de bu altyapı üzerinden Kaydedici, Pixel Ekran Görüntüleri ve Pixel Studio gibi uygulamalara özellikler sağlıyor. Uygulamanın verileri ve önbelleği temizlendiğinde AI Core’un boyutu yaklaşık 6,8 GB’tan 200 MB seviyesine kadar düşebiliyor. Telefonun kullanılabilir depolama alanında ise yaklaşık 4 GB’lık bir artış görülüyor. Buna rağmen Sistem kategorisi 28 GB civarında kalmaya devam ediyor ve yapılan işlem bu toplamı kalıcı biçimde azaltmıyor. Telefon bir süre kullanılıp yapay zekâ özelliklerine ihtiyaç duyan uygulamalar açıldığında gerekli modeller yeniden indiriliyor. AI Core böylece gece boyunca veya birkaç uygulama kullanımının ardından yeniden yaklaşık 6,8 GB’lık eski boyutuna dönüyor.

Temizleme işleminin ardından Sistem kullanımının kısa süreliğine 28 GB’ın üzerine çıkması da mümkün görünüyor. Bunun kesin nedeni açıklanmış değil ancak yeni AI Core bileşenleri indirilirken eski veya geçici dosyaların bir süre daha korunması olası bir açıklama oluşturuyor. Android daha sonra gereksiz dosyaları temizlediğinde Sistem bölümü yeniden yaklaşık 28 GB’lık temel seviyesine iniyor. Bu nedenle AI Core verilerini silmek, kalıcı bir depolama yöntemi olarak değerlendirilemez. İşlem ayrıca cihaz içi yapay zekâ özelliklerinin yeniden veri indirmesine ve geçici olarak kullanılamamasına yol açabilir. Modern Pixel telefonlarda yerel yapay zekâ modelleri artık işletim sisteminin depolama ihtiyacının önemli bir parçası haline gelmiş durumda. Sistem alanının büyük bölümünü geri kazanmanın güvenli ve kalıcı bir yolu bulunmadığından, depolama seçimi telefon satın alınırken daha önemli hale geliyor. Uzun süreli kullanım, büyük oyunlar ve cihaz içi yapay zekâ özellikleri düşünülüyorsa bütçenin izin verdiği daha yüksek kapasiteli modele yönelmek daha güvenli bir tercih oluyor.