Nadir 'Yamyam' Güneş Patlaması Şiddetli Jeomanyetik Fırtınayı Tetikledi

Güneş'ten kopup gelen güçlü bir plazma bulutu, gezegenimizi etkisi altına alarak son 24 saatte muhteşem gökyüzü manzaraları oluşturdu. 15 Nisan'da Dünya'nın manyetik alanına çarpan güçlü bir Koronal Kütle Atımı (CME), özellikle kutup bölgelerine yakın yerlerde nefes kesici kutup ışıklarının (aurora) görülmesine neden oldu. Bu olayı daha da özel kılan ise, çarpan CME'nin nadir görülen bir yamyam CME olmasıydı.

Yamyam CME Nedir ve Nasıl Oluştu?

Bu son olayı tetikleyen yamyam CME, Güneş'teki çift iplikçikli (filament) bir patlamanın ardından art arda fırlatılan iki ayrı CME'nin uzayda yol alırken birleşmesiyle meydana geldi. Daha hızlı olan ikinci CME, yavaş olan ilkini yakalayıp yuttu ve böylece tek, daha güçlü bir plazma bulutu oluşturdu. Başlangıçta CME'lerin ayrı ayrı mı yoksa birleşerek mi Dünya'ya ulaşacağı belirsizdi, ancak yaşanan dramatik jeomanyetik aktivite ve dünya genelindeki canlı aurora gösterileri, iki patlamanın birleşerek tek ve daha güçlü bir yamyam patlaması oluşturduğunu gösteriyor.

Şiddetli Jeomanyetik Fırtına Gözlemlendi

Bu güçlü çarpmanın etkisiyle Dünya'nın manyetik alanında ciddi bir fırtına yaşandı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) Uzay Hava Tahmin Merkezi, 16 Nisan için G3 (Güçlü) seviyesinde bir jeomanyetik fırtına uyarısı yayınlamıştı. Gözlemlenen koşullar sadece bu uyarıyı doğrulamakla kalmadı, kısa bir süreliğine G4 (Şiddetli) fırtına seviyesine bile ulaşıldı. NOAA, jeomanyetik fırtınaları yoğunluklarına göre G1 (küçük) ile G5 (aşırı) arasında derecelendiren bir G-ölçeği kullanıyor. G4 seviyesi, oldukça güçlü bir fırtına anlamına geliyor.

Kuzey ve Güney Yarımkürede Görsel Şölen Yaşandı

Bu şiddetli jeomanyetik fırtınanın sonucu, kutup bölgelerinin çok ötesinde bile görülebilen göz kamaştırıcı bir küresel aurora gösterisi oldu. Kuzey Amerika, Avrupa ve Güney Yarımküre'den birçok gözlemci, gökyüzünde dans eden renkli ışıkların muhteşem fotoğraflarını ve videolarını çekti. Özellikle Finlandiya'nın Tampere şehrinden Austin MacDonald'ın G4 koşulları sırasında yakaladığı fotoğraflar, olayın ne kadar etkileyici olduğunu gözler önüne seriyor. MacDonald, Space.com'a yaptığı açıklamada, Hayran kaldım ve neredeyse bunaldım. Finlandiya'da yaşadığım için sık sık aurora görüyorum... Ama dün gece özel bir şeydi, dedi. MacDonald, aktivitenin hızla arttığını ve zirve noktasında patlayıcı, hızlı hareket eden auroraların tam tepede görüldüğünü belirtti: O kadar hızlı başladı ki, sadece tepede değil, güneyde, kuzeyde, doğuda, batıdaydı... Sanki 360 derecelik bir aurora küresinin içinde duruyormuşum gibi hissettim. Bu beni inanılmaz derecede küçük hissettirdi. Gösteri sadece Finlandiya ile sınırlı kalmadı. İngiltere'den Astro Ben, İskoçya Stirling'den Cat Perkinton, İrlanda West Cork'tan Alan Mac Cárthaigh ve Kildare'den Sryan Bruen gibi birçok fotoğrafçı ve gökyüzü gözlemcisi, sosyal medyada etkileyici aurora görüntüleri paylaştı. Hatta Almanya'nın 49 derece kuzey enlemi kadar güneyinden bile soluk da olsa kuzey ışıkları görüldüğüne dair paylaşımlar yapıldı. Güney Yarımküre'de ise Avustralya'dan aurorausau adlı bir kullanıcı, güney ışıklarının (aurora australis) güzel fotoğraflarını paylaştı.

Aurora Gösterileri Devam Edebilir

Jeomanyetik fırtınanın etkileri azalmaya başlasa da, özellikle yüksek enlemlerde önümüzdeki gece (16-17 Nisan) hala kutup ışıkları görme şansı bulunuyor. NOAA Uzay Hava Tahmin Merkezi'ne göre, önümüzdeki 24 saat içinde Kp indeksinin (jeomanyetik aktivite ölçüsü) 4.33 seviyesine kadar yükselmesi bekleniyor. Güncel tahminler ve detaylar için NOAA'nın 3 günlük görünümüne bakılabilir.