İngiltere’den 5 yaş altı için ekran rehberi

Birleşik Krallık hükümeti uzun süredir tartışılan bir konuda somut bir adım atmaya hazırlanıyor. Nisan ayında yayımlanması planlanan yeni rehber 5 yaş altı çocukların ekranla ilişkisini tamamen yasaklamak yerine daha sağlıklı bir denge kurmayı amaçlıyor. Özellikle küçük çocukların uzun süre pasif şekilde ekrana bakmasının dil gelişimi üzerindeki olası olumsuz etkileri bu çalışmanın merkezinde yer alıyor. Hazırlanan bu rehberin arkasında devlet destekli kapsamlı bir araştırma bulunuyor. Araştırma sonuçları iki yaşındaki çocuklarda günlük ekran süresinin ortalama olarak oldukça yüksek seviyelere çıktığını gösteriyor. Ekran kullanımının bu yaş grubunda neredeyse evrensel hale gelmesi yetkilileri “yasak” yerine “rehberlik” yaklaşımına yöneltmiş durumda.

Yeni yönergelerin en dikkat çekici noktası pasif ekran kullanımına özel olarak odaklanması. Buradaki pasiflik çocuğun ekrana bakarken herhangi bir etkileşim kurmaması sorular sormaması ya da yetişkinlerle ortak dikkat geliştirmemesi anlamına geliyor. Uzmanlara göre dil gelişimi çocuğun karşısındaki kişiyle konuştuğu nesneleri adlandırdığı işaret ettiği ve tekrar ettiği anlarda çok daha hızlı ilerliyor. Bu nedenle rehberin ekranı tamamen ortadan kaldırmak yerine ekranın aile içi iletişimin yerini almasını engellemeyi hedeflemesi bekleniyor. Yani ekran konuşmanın oyunun ve kitap okumanın önüne geçtiğinde asıl sorun başlıyor. Araştırmalar ekran alışkanlıklarının çok erken yaşta şekillendiğini ortaya koyuyor. Dokuz aylık bir bebekte günlük ekran süresi yarım saatin altındayken bu süre iki yaşına gelindiğinde iki saatin üzerine çıkabiliyor. Üstelik bu yaş grubundaki çocukların neredeyse tamamı her gün bir şekilde ekrana maruz kalıyor. Bu rakamlar uluslararası sağlık otoritelerinin önerdiği sürelerin oldukça üzerinde. Ancak yeni rehber ailelerden bir anda mükemmel rakamlara ulaşmalarını beklemiyor. Amaç ebeveynlerin farkındalığını artırmak ve küçük ama etkili değişikliklerle ekran kullanımını daha bilinçli hale getirmek.

Oyunlar ve videolar da hesaba katılıyor

Çalışma yalnızca televizyon veya çizgi film izlemeyi değil video oyunlarını da kapsıyor. İki yaş civarındaki çocukların önemli bir kısmı artık basit oyunlarla tanışmış durumda. Video izleme ve oyun bir araya geldiğinde toplam ekran süresi daha da artıyor. Araştırmada kelime bilgisi ölçümleri de yapılmış ve yoğun ekran kullanan çocukların daha az ekranla vakit geçiren akranlarına kıyasla daha sınırlı bir kelime dağarcığına sahip olduğu görülmüş. Ayrıca bazı çocuklarda davranışsal ve duygusal risk işaretlerine de rastlanmış. Nisan ayında yayımlanacak rehberin katı kurallar yerine günlük hayatta uygulanabilir öneriler içermesi bekleniyor. Ekran süresini tamamen kesmek yerine bu süreyi daha paylaşımcı hale getirmek ana fikirlerden biri olacak. Çocukla birlikte ekrana bakmak gördükleri hakkında konuşmak ve pasif izlemeyi ortak bir etkinliğe dönüştürmek bu yaklaşımın temelini oluşturuyor. Uzmanlara göre bu küçük değişiklikler bile çocukların ihtiyaç duyduğu konuşma oyun ve etkileşim ortamını korumada büyük fark yaratabilir. Yeni yönergeler yürürlüğe girmeden önce bile ailelerin bu bakış açısını benimsemesi uzun vadede çocukların gelişimi için önemli bir adım olabilir.