Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya kullanımına yönelik daha sıkı kurallar getirmeye hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, düzenlediği basın toplantısında çocukların dijital platformlarda daha güçlü şekilde korunması gerektiğini belirterek, yaşa uygun erişim sınırlamalarının artık ciddi biçimde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Von der Leyen, tartışmanın çocukların sosyal medyaya tamamen erişip erişemeyeceğinden ziyade, sosyal medya platformlarının çocuklara ne zaman ve hangi koşullarda erişebileceği üzerine kurulması gerektiğini vurguladı. Komisyonun, uzmanlar tarafından hazırlanan kapsamlı raporu incelemeye aldığı ve yaz aylarının ardından resmi bir düzenleme önerisi sunmayı planladığı ifade edildi.
Uzman raporu dikkat çeken veriler ortaya koydu
Avrupa Birliği'nin gündemine taşınan çalışma, çocuk psikoloğu Dr. Jörg M. Fegert ile epidemiyolog Dr. Maria Melchior tarafından hazırlandı. Rapora göre Avrupa genelindeki çocuklar her gün ortalama 4 ila 6 saatlerini TikTok, Instagram ve benzeri sosyal medya platformlarında geçiriyor. Araştırmada yer alan verilere göre çocukların yaklaşık yüzde 60'ı yoğun sosyal medya kullanımına bağlı olarak sosyo-duygusal gelişim sorunları ve ruh sağlığı açısından risk taşıyor. Uzmanlar, uzun ekran süresinin özellikle uyku düzensizlikleri, dikkat ve konsantrasyon problemleri, depresyon belirtileri ve kaygı bozukluklarında belirgin artışla ilişkilendirildiğini belirtiyor. Raporda sosyal medya kullanımının çocukların psikolojik gelişimi üzerindeki etkisinin artık göz ardı edilemeyecek seviyeye ulaştığı ifade ediliyor.
13 yaş altına sıkı kısıtlama öneriliyor
Hazırlanan raporda yalnızca mevcut durum değerlendirilmekle kalmıyor, aynı zamanda uygulanabilecek yeni kurallar da sıralanıyor. Uzmanlar, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarına yalnızca ebeveyn veya öğretmen gözetimi altında erişebilmesini tavsiye ediyor. Ayrıca 13 ile 18 yaş arasındaki gençler için de sınırsız kullanım yerine güvenlik odaklı bir sistem öneriliyor. Buna göre bu yaş grubundaki kullanıcıların yalnızca sonsuz kaydırma sınırı gibi koruyucu özellikler sunan platformlara erişebilmesi tavsiye ediliyor. Raporda ayrıca üç yaşın altındaki çocukların hiçbir şekilde ekranla vakit geçirmemesi gerektiği yönündeki görüş de açık şekilde yer alıyor.
Avrupa, diğer ülkelerin izinden gidebilir
Çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik adımlar son dönemde birçok ülkede hız kazandı. Avustralya, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesaplarına erişimini yasaklayan ilk ülke olmuştu. Fransa, Almanya ve İspanya da benzer düzenlemeler üzerinde çalışırken, ABD'nin Florida eyaleti ise 2024 yılında ebeveyn izni olmadan 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanmasını yasaklayan bir düzenlemeyi yürürlüğe koymuştu. Ancak özellikle Avustralya'daki uygulama, çocukların yaşlarını yanlış beyan ederek veya farklı hesaplar oluşturarak yasağı aşabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor. Buna rağmen Avustralya hükümeti, kurallara uymayan sosyal medya şirketlerine uygulanacak azami para cezasını 99 milyon Avustralya dolarına yükselterek denetimleri daha da sıkılaştırma kararı aldı.
Yeni düzenleme yürürlüğe girerse milyonlarca kullanıcı etkilenecek
Avrupa Birliği'nin hazırlayacağı olası bir düzenleme, bugüne kadar çocukların sosyal medya kullanımına yönelik en kapsamlı girişimlerden biri olabilir. Yaklaşık 450 milyon nüfusa sahip Avrupa Birliği'nde bunun yaklaşık 81 milyonunu 18 yaş altındaki bireyler oluşturuyor. Ancak böyle bir yasanın yürürlüğe girebilmesi için Birliğe üye 27 ülkenin ortak mutabakat sağlaması gerekiyor. Bu nedenle sürecin kısa vadede tamamlanması beklenmiyor. Avrupa Komisyonu ise uzman raporunu ve tavsiyeleri ayrıntılı şekilde değerlendirdikten sonra sonbahar döneminde resmi teklifini hazırlamayı planlıyor. Bu teklif kabul edilirse, Avrupa'da çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin kurallar önemli ölçüde değişebilir.