AB’nin Starlink alternatifi IRIS² planlama aşamasını geçti

Avrupa Komisyonu ile SpaceRISE konsorsiyumu arasında imzalanan uygulama anlaşması, IRIS² projesinin planlama aşamasından uygulama sürecine geçmesini sağladı. Yeni anlaşmayla takımyıldıza 66 uydu daha eklendi ve toplam uydu sayısı 348’e yükseltildi. Bu uyduların 330’u alçak Dünya yörüngesinde, kalan 18’i ise orta Dünya yörüngesinde faaliyet gösterecek. İlk uyduların 2029 yılında fırlatılması hedefleniyor. Genişletilen mimarinin özellikle savunma, güvenlik ve acil durum bağlantılarını güçlendirmesi bekleniyor. Avrupa Komisyonuna göre yeni yapı, güvenli hükümet iletişim kapasitesini AB sınırları içinde yüzde 60, küresel ölçekte ise yüzde 54 artıracak. Böylece Avrupa, yalnızca bölgesel değil, kıta dışındaki operasyonlarda da kullanabileceği bağımsız bir uydu bağlantı altyapısı kuracak.

Öncelik bireysel internet kullanıcıları olmayacak

IRIS², Starlink’in aksine öncelikli olarak tüketicilere geniş bant internet sağlamak amacıyla geliştirilmiyor. Sistem; kamu kurumları, savunma ve güvenlik güçleri, acil servisler ile kritik altyapı işletmecileri için güvenli bağlantı sunacak. Karasal iletişim ağlarının zarar gördüğü savaşlar ve doğal afetler, uydu bağlantısının stratejik önemini daha görünür hâle getirdi. Ukrayna’daki savaş sırasında mobil ve sabit hatların devre dışı kalması, hem sivillerin hem de askeri birliklerin uydu sistemlerine yönelmesine neden oldu. Benzer ihtiyaçlar deprem, sel ve yangın gibi afetlerde baz istasyonlarının kullanılamaz hâle gelmesiyle de ortaya çıkıyor. Starlink bu koşullarda uydu bağlantısının sağlayabileceği avantajları gösterse de sistem, AB’nin doğrudan kontrol edemediği ABD merkezli özel bir şirkete ait. Avrupa Birliği, kriz anlarında kritik haberleşmenin dışarıdaki tek bir sağlayıcının kararlarına bağlı kalmasını azaltmak istiyor.

Avrupa şirketleri altyapıyı birlikte geliştirecek

IRIS²’nin teknik geliştirme ve doğrulama çalışmalarının önemli bir bölümünü Avrupa Uzay Ajansı üstlenecek. SpaceRISE konsorsiyumundaki SES, Eutelsat ve Hispasat ise Avrupalı üreticilerle birlikte uyduların ve yer tabanlı altyapının hazırlanmasında görev alacak. Proje böylece yalnızca güvenli iletişim ağı kurmakla kalmayacak, Avrupa’nın uydu üretimi ve uzay teknolojileri alanındaki endüstriyel kapasitesini de genişletecek. Alçak ve orta Dünya yörüngelerinin birlikte kullanılması, kapsama alanı ile bağlantı kararlılığı arasında daha dengeli bir yapı oluşturacak. Bununla birlikte sistemin faaliyete geçmesi için üretim, fırlatma ve yörüngeye yerleştirme süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. İlk fırlatmaların 2029’da başlayacak olması, IRIS²’nin kısa vadeli bir Starlink rakibi olmayacağını gösteriyor. Ancak uygulama anlaşmasının imzalanmasıyla Avrupa’nın bağımsız ve güvenli uydu iletişimi hedefi ilk kez somut bir altyapı programına dönüşmüş oldu.